SWRCH10A neden SWCH10A’ya dönüşüyor? O “R” gerçekten nereye gitti?
Pek çok müşteri, ilk kez Creation Group Grubu’nun malzeme sertifikasını gördüğünde bize gülerek şu soruyu sorar:
"Neden çelik fabrikasının malzeme sertifikasında SWRCH10A yazarken, sizin bitmiş ürününüzün test raporunda bu SWCH10A olarak görünüyor? O R nereye gitti?"
Bu soruyla her karşılaştığımızda önce ciddiyetle şöyle cevap veririz:
"R mi? Elbette biz onu yedik!" 😄
Müşteriler genellikle güler. Ancak asıl cevap, aslında bunun da ötesinde daha ilginçtir.
Ciddi bir şekilde saçmalamak
Creation Group Grubu içinde hepimizin bildiği bir “sektör sırrı” vardır:
Çelik fabrikalarında üretilen haddelenmiş çubuk (Rod), buradaki R ise o çubuğun kimlik numarasını temsil eder.
Bu çubuk Creation Group Grubu’na geldiğinde şunları geçmek zorundadır:
- Asit yıkama
- Çektirme
- Sferoidize edici tav
- Fosfatlama
- Kayganlaştırma
- İnce ayarlama
Tüm bu işlemlerden sonra R, artık kendi tarihsel görevini tamamlamış olur. Sonuçta… biz onu “yemiş” bulunuyoruz.
Müşterilere son olarak teslim edilen artık sıradan bir çubuk değil, doğrudan soğuk başlık işlemine uygun nitelikteki ince tel (Wire) şeklindedir. Bu yüzden R, onurla emekli olmuştur.
Gerçek teknik sebepler
Elbette yukarıdaki yalnızca sektörde dolaşan bir şakadan ibarettir. Asıl neden ise Japon Endüstri Standartları (JIS) tarafından belirlenen çelik sınıfı tanımlarından kaynaklanmaktadır.
Soğuk başlık için kullanılan çelikler, ürün formuna göre iki farklı standarta ayrılır:
Birinci aşama: Çelik fabrikasının sıcak haddelenmiş çubuğu (Rod)
Uygulanacak standart: JIS G 3507-1
Çelik sınıfı: SWRCH
Örnekler:
- SWRCH6A
- SWRCH8A
- SWRCH10A
- SWRCH22A
Buradaki R = Rod (çubuk) anlamına gelir ve ürünün hâlâ sıcak haddelenmiş çubuk kategorisinde olduğunu ifade eder.
İkinci aşama: Soğuk başlık teli (soğuk başlıklık ince tel)
Asit yıkama, çekme, sferoidize edici tav, fosfatlama gibi işlemlerden sonra ürün artık Wire Rod (çubuk) değil, Cold Heading Wire (soğuk başlık teli) kategorisine girer.
Standart değişir: JIS G 3507-2
Çelik sınıfı da buna bağlı olarak şu şekilde değiştirilir:
- SWCH6A
- SWCH8A
- SWCH10A
- SWCH22A
Burada R doğal olarak ortadan kalkar. Aslında silinmedi; çünkü ürün artık Rod’dan (çubuk) Wire’a (tel) dönüştüğü için R harfi gereksiz hale gelmiştir.
JIS G 3507 standardı ne diyor?
JIS G 3507-2 “Soğuk Başlık İçin Karbon Çeliği Teller” standardında açıkça belirtiliyor: Tel (Wire) sınıfındaki çelikler için, ilgili çubuk (Wire Rod) sınıfının adı alınır ve üçüncü karakter olan R harfi çıkarılır.
Örneğin:
| Çelik fabrikası hammaddesi (JIS G3507-1) | Dönüşmüş bitmiş ürün (JIS G3507-2) |
|---|---|
| SWRCH6A | SWCH6A |
| SWRCH8A | SWCH8A |
| SWRCH10A | SWCH10A |
| SWRCH22A | SWCH22A |
Bu nedenle R, aslında göz ardı edilmiş ya da atılmış değildir. Ürünün formu Wire Rod’tan (çubuk) Wire’a (tel) dönüştüğü için, JIS standardına göre R harfinin kaldırılması gerekmektedir.
Neden bazı tedarikçiler hâlâ SWRCH10A diyor?
Sektörde sıkça rastlanır ki, sferoidize işleminden geçen soğuk başlık teli için düzenlenen test raporlarında hâlâ SWRCH10A yazmaktadır.
Ancak katı bir yaklaşımla bakıldığında, bu tür yazımlar çoğunlukla çelik fabrikasının ham malzeme sınıfının aynısını kullanmaktan ibarettir. JIS G 3507 standardına göre, soğuk işlem görmüş ve soğuk başlık teli olarak teslim edilen ürünler için SWCH10A kullanımının hem daha standartlı, hem de ürünün gerçek durumunu daha doğru yansıtan bir tercih olduğu söylenebilir.
Creation Group Grubu bu konuya nasıl bakıyor?
Bizim için R harfi kaybolmuş olsa da, ürünün değeri kesinlikle artmıştır.
Zira bir soğuk başlık malzemesinin kalitesini asla bir çelik sınıfındaki ekstra bir harf belirlemez; bunu belirleyen gerçekte, sonrasında uygulanan her bir üretim aşamasıdır:
✔ Asit yıkamanın yeterince temizlenip temizlenmediği; ✔ Çekme işleminin deformasyonunun makul olup olmadığı; ✔ Sferoidize dokunun homojen olup olmadığı; ✔ Yüzey kaplamasının istikrarlı olup olmadığı; ✔ Mekanik özelliklerin tutarlılığı; ✔ Müşterinin soğuk başlık, soğuk ekstrüzyon ve sonraki ısıtma işlemlerine uyup uymadığı.
Bu nedenle birisi tekrar “R nereye gitti?” diye sorarsa, gülümseyerek şöyle yanıt verebilirsiniz:
"R kaybolmadı; o sadece çubuk olarak üstlendiği görevini tamamladı ve resmen emekli oldu. Geri kalan iş ise Creation Group Grubu’na düşüyor; ürünü gerçekten yüksek kaliteli bir soğuk başlık teline dönüştürüyoruz."
💡 Küçük bilgi (JIS standardı dayanağı)
JIS G 3507 “Soğuk Başlık İçin Karbon Çeliği” standardına göre:
- JIS G 3507-1: Soğuk başlık için karbon çeliği çubuklar (Wire Rod) için geçerlidir; çelik sınıfı SWRCH olarak belirlenir.
- JIS G 3507-2: Soğuk başlık için karbon çeliği teller (Wire) için geçerlidir; çelik sınıfı SWCH olarak belirlenir. Bu isimlendirme yönteminde, ilgili çubuk sınıfının adından üçüncü karakter olan “R” harfi çıkarılarak ürünün formu net biçimde ayırt edilir.
Bu nedenle SWRCH10A → SWCH10A, malzemenin değişmesi değildir; ürünün sıcak haddelenmiş çubuktan soğuk başlık teline dönüştürülmesiyle birlikte, JIS standardına uygun olarak farklı bir çelik sınıfı kullanımıdır.